Япон фалсафаси инсонга ички ва ташқи оламларини мўътадиллаштиришга имкон яратади, қийинчиликларни муносиб кечириб, оддий нарсалардан ҳам шодонлик ҳиссини ато этади. Демак, япон ақл-заковати неларга ўргатиши ва японлар кундалик ҳаёт тарзида қайси мақолларни ишлатишига диққат қаратамиз.
1.Ўта ҳақгўйлик аҳмоқлик билан чегарадошдир.
Баъзида шундай вазият юз берадики, маълумотни маккорона талқинлаш ёки уни мутлақо яширишга тўри келади. Жудаям тўғри айтилган сўзлар кишини ранжитиши ёки унинг бахтини вайрон этиши мумкин. Бекорга яхшилик йўлида ёлғон ишлатмоқ тушунчаси мавжуд эмас. Японлар бунга тўлиқ қўшиладилар. Шунинг учун доно одам қаерда қандай гапиришни ёки жим бўлишни эплагани учун ҳам донодир, деган фикрни билдирадилар.
2.Болани эркаламоқ- уни ташлаб кетиш билан баробар.
Яна бир япон ибораси талтайтирилган, ўз раъйига қўйиб юборилган болалар муаммога тўла ҳаёт кечирадилар деган мазмунни қоплайди. Фарзандининг тарбиясига вақт ажратмай, уни фақат совға-салом билан сийлайдиган ота-онани ҳам яхши инсонлар дея санаб бўлмайди. Шу сабабли болани эркалатиш у билан шуғулланмаслик каби бефойда юмушдир.
3.Ўз-ўзингни чимчиб кўр-ўшанда ўзга оғриғини биласан.
Ўзингга раво кўрмайдиган қилмишни бировга ҳам қилма.
4.Қайғу бахтга эврилади.
Ҳар қандай мушкул масалани фойдага айлантириш қобилияти-бахтли инсоннинг асосий хислатидир. Мана шунинг учун японлар ижобий фикрлашни амалда қўллашади ва қийинчиликларга нисбатан диққат жамлашдан қочишади. "Бахт кулги овози эшитилган хонадонга ҳашриф буюради", дейишади улар.
5.Хаёлпарастлик бўлмаса- хафагарчилик ҳам йўқ.
Агар сен одамлардан жуда кўп нарса кутмасанг, ёлғон умидларга берилмасанг, борига қаноат қилсанг- ҳеч ҳам ушалмаган орзулар ва алданган интизорлик азобини чекмайсан.
6.Бошингдан пашшаларни қувиб сол.
Мазкур мақолни "бировнинг ишига тумшуғингни тиқма", дея тушуниш мумкин. Бировларга ақл ўргатмасдан, уларни танқидга тутмасдан- ўзинг билан машғул бўл.
7.Ўйлаб-қарор қил, қарор қилгач-ўйлама.
Бу мақол янги ишни бошлаганда чўчимасликка ўргатади. Ортиқча шубҳа ва хавотирлар омад сари асосий тўсиқлардир.
8.Тўшакда ётганда ҳеч ким қоқилмайди.
Хатога йўл қўйишдан қўрқманг, ахир ҳеч нима қилмай, қўл қовуштирган одамгина хатодан мосуводир, дейди япон ўгити.
9.Ишёқмас- вайсақи.
Бу мақол ишдан кўра маҳмадоналикни маъқул кўрганлар ҳақида. Ишёқмаслар ўз дангасалигини чиройли сўзлар билан бекитишга интиладилар.
10.Япроқ чўкади, тош сузади.
Мўъжизалар рўй беради. Ҳаммаси яхши бўлишига ишонмоқ лозим. Ишлар силлиқ кечмаётган эса-да, бари хайрли тугашидан умидни узманг.